Khơi dòng nhựa trắng cao-su ở miền núi phía bắc

0
254
Advertisement

Khi dòng nhựa trắng đầu tiên bật ra từ những miệng cạo cao-su ở miền núi phía bắc, khó có thể diễn tả hết niềm vui phấn khởi của những người thực hiện dự án, của chính quyền địa phương và hơn hết đã làm thỏa lòng mong đợi lâu nay của đồng bào các dân tộc ở đây tham gia góp đất trồng cao-su. Niềm tin cây cao-su mang lại cuộc sống ấm no, ổn định cho người dân vùng cao đang hiển hiện rõ ràng hơn bao giờ hết.

Khơi dòng nhựa trắng cao-su ở miền núi phía bắc
Công nhân Nông trường Lùng Thàng (Lai Châu) khai thác mủ cao-su.

Ngày 17-10-2016, tại Nông trường Lùng Thàng của Công ty cổ phần Cao-su Lai Châu, Tập đoàn Công nghiệp Cao-su Việt Nam (VRG) chính thức làm lễ khai thác mủ cao-su. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu chặng thời gian tám năm VRG triển khai dự án phát triển cây cao-su trên mảnh đất gian khó ở miền núi phía bắc. Việc thực hiện dự án tại khu vực ngoài truyền thống trồng cao-su biết trước sẽ đối mặt không ít thách thức, nhưng tập đoàn VRG vẫn thể hiện quyết tâm khắc phục khó khăn, vì mục tiêu tạo “sinh kế” bền vững cho đồng bào nghèo các dân tộc vùng cao.

Đến nay, chín công ty cao-su trực thuộc VRG tại miền núi phía bắc đã trồng được 28.622 ha cao-su, với tổng số vốn đầu tư hơn 4.000 tỷ đồng. Sau thời gian kiến thiết cơ bản, cao-su đã mang lại hình hài mới nơi vùng cao, tốc độ phủ xanh đất trống đồi trọc ngày càng nhanh. Các công ty cao-su đã giải quyết việc làm cho hơn 20.000 lao động, hầu hết là đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ. Người dân trước đây chỉ thông thạo việc trồng ngô, hoa màu, nuôi gia súc gia cầm, thì nay đã quen dần với việc trồng, chăm sóc và tới đây là khai thác mủ cao-su. Tham gia góp đất và vào làm công nhân cao-su đã từng bước giúp đồng bào thay đổi tập quán du canh, du cư, chuyển từ phương thức canh tác thô sơ, lạc hậu sang phương thức canh tác tiên tiến.

Tại thời điểm này, ngoài Công ty CP Cao-su Lai Châu đưa vào khai thác 71 ha, còn có ba công ty cao-su khác đã đưa một số diện tích cao-su vào khai thác, gồm: Công ty CP Cao-su Sơn La: 150 ha, Công ty CP Cao-su Điện Biên: 42,5 ha, Công ty CP Cao-su Hà Giang: 1 ha. Qua đánh giá ban đầu, vườn cây khai thác cho mủ khá tốt, năng suất đạt khoảng 0,6 tấn/ha trong năm khai thác đầu tiên và sẽ tăng lên trong các năm khai thác tiếp theo, chất lượng mủ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Như vậy, đã có cơ sở để khẳng định cây cao-su đã sinh trưởng và phát triển tốt ở miền núi phía bắc và chính thức cho mủ. Do đây chỉ mới là thời điểm mở cạo, năng suất vườn cây còn thấp, chưa có nhà máy chế biến thành phẩm, thị trường tiêu thụ đang không thuận lợi… cho nên bước đầu có thể đánh giá những diện tích khai thác này đạt yêu cầu. Sau khi đưa vào khai thác một số diện tích cao-su trong năm 2016, sang năm 2017 và các năm tiếp theo, các công ty cao-su sẽ tiếp tục đưa thêm các diện tích bảo đảm đạt yếu tố kỹ thuật vào khai thác. Cùng với việc mở rộng diện tích khai thác, năng suất và sản lượng mủ cũng sẽ tăng lên. Từ tình hình đó, năm 2017, VRG sẽ đầu tư xây dựng nhà máy chế biến mủ, trước tiên tại Lai Châu và Sơn La. Trong đó, xác định sẽ ưu tiên chế biến chủng loại mủ SVR 10, SVR 20. Khi sản lượng khai thác tăng và có sản phẩm bán ra thị trường, có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, các công ty sẽ có điều kiện tốt hơn để chăm lo, nâng cao đời sống cho công nhân lao động và đóng góp ngân sách cho địa phương.

Dù phần lớn diện tích cao-su đang trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, nhưng các công ty đã nỗ lực bảo đảm thu nhập ổn định cho công nhân lao động với mức bình quân gần 3 triệu đồng/người/tháng. Ngoài tiền lương, đồng bào còn được các công ty hỗ trợ trồng xen canh hoa màu trên đất cao-su; hỗ trợ tiền vốn để phát triển kinh tế gia đình, cải thiện thu nhập. Cùng với đó, các công ty đã thực hiện tốt chế độ chính sách cho công nhân lao động, giúp người lao động yên tâm sản xuất. Đơn cử như Công ty CP Cao-su Sơn La, những năm qua, ứng gần 6,8 tỷ đồng cho 1.201 hộ vay mua 1.201 con bò giống nuôi nhốt chuồng và trồng cỏ, diện tích trồng xen 2.653 ha, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo ở các bản trồng cao-su. Hiện nay, Công ty CP Cao-su Lai Châu đã ký hợp đồng dài hạn với 1.476 người, trong đó người dân tộc thiểu số chiếm 90,6%, trang cấp bảo hộ lao động với kinh phí 822 triệu đồng, đóng đầy đủ các chế độ bảo hiểm với kinh phí 9,6 tỷ đồng.

Riêng Công ty CP Cao-su Lai Châu II đã trồng mới hơn 4.700 ha cao-su tại bốn huyện Sìn Hồ, Nậm Nhùn, Mường Tè, Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Vườn cây cao-su phát triển tốt và ổn định. Mặc dù địa bàn trải dài 200 km trên bốn huyện, cơ sở hạ tầng còn hạn chế nhưng công ty luôn thực hiện đầy đủ các chế độ cho công nhân lao động, cùng với các đơn vị khác thuộc VRG tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương. Công ty xây dựng hai điểm trường mầm non, và một điểm y tế để cho con em cán bộ, công nhân viên được học hành và kiểm tra sức khỏe. Ngoài việc bảo đảm các chế độ chính sách cho người lao động, Công ty CP Cao-su Hà Giang tích cực chăm lo đời sống công nhân, đẩy mạnh phong trào tình thương, tình nghĩa, giúp nhau khi có hoạn nạn khó khăn. Trong 5 năm qua, công ty đã xây dựng và trao tặng sáu nhà “Mái ấm Công đoàn” với số tiền 180 triệu đồng, cấp bảo hộ lao động và đóng BHXH cho cán bộ, công nhân viên hơn 6,5 tỷ đồng. Công tác an sinh xã hội tại địa phương cũng được công ty tích cực tham gia, như hỗ trợ xã Tiên Yên 200 triệu đồng làm đường dân sinh, hỗ trợ ngân hàng bò huyện Bắc Quang 20 triệu đồng. Trong 5 năm qua, Công ty CP Cao-su Điện Biên cũng đã chi gần 1,5 tỷ đồng cho công tác an sinh xã hội.

Đánh giá về dự án cao-su, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, Đỗ Ngọc An cho biết: “Trước đây, cây cao-su gặp muôn vàn khó khăn nhưng bây giờ là cây chiến lược lâu dài đối với tỉnh Lai Châu nói riêng và vùng Tây Bắc nói chung. Dự án cao-su giúp hơn 10 nghìn hộ tái định cư các dự án thủy điện Sơn La, Lai Châu có cuộc sống khá ổn định, giữ vững an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội”.

Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc VRG, Trần Ngọc Thuận khẳng định: Qua đánh giá thực tế, mô hình tổ chức sản xuất, trong đó người dân góp đất vào các công ty cao-su là mô hình tốt, tích cực. Ngoài lương công nhân, người dân còn được chia phần sản phẩm họ làm ra. Hiện nay, sản lượng khai thác mủ cao-su năm đầu đạt năng suất bằng 60%-80%, sản lượng khai thác ở miền Đông Nam Bộ. Với một cây mới như cao-su ở vùng Tây Bắc cho kết quả ban đầu như thế, tôi hy vọng những vườn cây khác cũng sẽ cho kết quả tốt; dự án cây cao-su đã thay đổi tập quán sản xuất của người dân, từ sản xuất manh mún, “du canh, du cư” chuyển sang sản xuất tập trung, có tổ chức. Ngoài sản xuất, các công ty còn có sinh hoạt cộng đồng tạo khí thế và tâm lý tình cảm tốt của người dân vùng dự án cao-su. Đồng thời, các dự án cao-su cũng góp phần xây dựng nông thôn mới. Cao-su đi đến đâu thì hạ tầng giao thông phát triển. Một số công trình như nhà trẻ, trường mẫu giáo, đường vào các làng bản được cải tạo, tạo điều kiện cho người dân trong vùng dự án đi lại thuận tiện. Các dự án cao-su của VRG nhằm mong muốn tri ân những công lao đóng góp của thế hệ cán bộ, nhân dân đã đóng góp cho cách mạng và chung tay cùng với địa phương, với Chính phủ chăm lo đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi phía bắc.

ANH TUẤN